Thiết kế thi công PCCC cho trung tâm thương mại theo quy chuẩn

Thiết kế thi công PCCC cho trung tâm thương mại cần được tính toán dựa trên quy mô, công năng và đặc điểm vận hành thực tế của công trình. Với nhiều khu vực kinh doanh, kho hàng, nhà hàng, bếp và lượng người tập trung lớn, hệ thống phòng cháy chữa cháy phải được tổ chức đồng bộ để phát hiện sự cố sớm, kiểm soát đám cháy và hỗ trợ thoát nạn khi cần thiết.

Thay vì chỉ tập trung vào việc lắp đặt thiết bị, phương án PCCC cần được tính toán từ giai đoạn thiết kế, phối hợp với kiến trúc, kết cấu và hệ thống cơ điện. Đây cũng là cơ sở để kiểm soát khối lượng thi công, hồ sơ pháp lý và khả năng vận hành sau khi công trình đưa vào sử dụng.

Đặc điểm cần lưu ý khi triển khai PCCC cho trung tâm thương mại

Trung tâm thương mại có nhiều khu vực với tính chất sử dụng khác nhau. Gian hàng bán lẻ, kho chứa, khu ẩm thực, bãi xe, khu kỹ thuật hay không gian công cộng đều có yêu cầu riêng về an toàn cháy.

Một số yếu tố cần được xem xét trong phương án thiết kế gồm:

• Mật độ người cao: Lượng khách và nhân viên thay đổi liên tục, đặc biệt trong thời gian cao điểm, nên phương án thoát nạn cần tính đến khả năng di chuyển của số lượng lớn người cùng lúc.
• Công năng đa dạng: Mỗi khu vực có nguồn nguy cơ cháy khác nhau, từ thiết bị điện, hàng hóa đến khu vực sử dụng gas hoặc nhiệt.
• Mặt bằng lớn và nhiều tầng: Đám cháy có thể tác động đến nhiều khu vực nếu không có giải pháp phân chia khoang cháy và kiểm soát khói phù hợp.
• Hệ thống kỹ thuật phức tạp: Điện, điều hòa, thông gió, thang máy và các hệ thống cơ điện cần được phối hợp với giải pháp PCCC để hạn chế nguy cơ phát sinh và lan truyền sự cố.
• Yêu cầu duy trì hoạt động: Với công trình đang khai thác, quá trình cải tạo hoặc bổ sung hệ thống phải hạn chế ảnh hưởng đến khách hàng, gian hàng và hoạt động kinh doanh.

Do đó, phương án thi công PCCC cần được xây dựng theo tổng thể công trình thay vì chỉ lựa chọn thiết bị theo từng hạng mục riêng lẻ.

Căn cứ pháp lý khi thiết kế hệ thống PCCC

Hồ sơ thiết kế thi công PCCC cho trung tâm thương mại cần được đối chiếu với các quy định pháp luật, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật có liên quan tại thời điểm triển khai dự án.

Từ ngày 01/7/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 là một trong những cơ sở pháp lý quan trọng điều chỉnh hoạt động PCCC và cứu nạn, cứu hộ.

Bên cạnh đó, theo mục 6 Phụ lục III kèm Nghị định 347/2026/NĐ-CP, thay thế Phụ lục III kèm Nghị định 105/2025/NĐ-CP từ ngày 15/9/2026, trung tâm thương mại, siêu thị, chợ và cửa hàng kinh doanh hàng hóa dễ cháy có tổng diện tích sàn từ 2.000 m² trở lên thuộc diện phải thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy trước khi thi công.

Về yêu cầu kỹ thuật, doanh nghiệp có thể cần đối chiếu các quy chuẩn liên quan như:

• QCVN 10:2025/BCA: Quy định về trang bị, bố trí phương tiện PCCC và CNCH.
• QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023: Các yêu cầu liên quan đến an toàn cháy cho nhà và công trình, trong đó có bậc chịu lửa, khoang cháy, lối thoát nạn và giải pháp kiểm soát khói.

Các căn cứ áp dụng cụ thể cần được xác định theo loại công trình, quy mô, công năng và thời điểm lập hồ sơ.

Hệ thống PCCC cần có trong trung tâm thương mại

Một phương án PCCC hoàn chỉnh không chỉ bao gồm thiết bị báo cháy mà cần kết hợp nhiều hệ thống để xử lý các tình huống từ phát hiện sự cố đến chữa cháy và thoát nạn.

Hệ thống phát hiện và báo cháy

Đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy và tủ trung tâm được bố trí tại những khu vực cần bảo vệ. Hệ thống có nhiệm vụ phát hiện dấu hiệu cháy và truyền tín hiệu đến trung tâm điều khiển để đưa ra cảnh báo kịp thời.

Đối với trung tâm thương mại, phạm vi bảo vệ có thể bao gồm khu mua sắm, hành lang, kho, khu kỹ thuật, khu ẩm thực và các khu vực phụ trợ.

Hệ thống chữa cháy

Tùy vào đặc điểm từng khu vực, phương án có thể bao gồm hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler, họng nước chữa cháy trong nhà, hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà và các phương tiện chữa cháy tại chỗ.

Việc tính toán bơm, bể nước, đường ống, lưu lượng và áp lực cần được thực hiện đồng bộ với quy mô cũng như mức độ nguy hiểm cháy của công trình.

Giải pháp kiểm soát khói

Khói có thể làm giảm tầm nhìn và ảnh hưởng đến quá trình thoát nạn trước khi đám cháy lan rộng. Vì vậy, trung tâm thương mại nhiều tầng cần được tính toán các giải pháp như hút khói, cấp khí và tăng áp cho khu vực cần thiết.

Hệ thống phải được phối hợp với kiến trúc và cơ điện để bảo đảm hiệu quả vận hành khi xảy ra sự cố.

Lối thoát nạn và chiếu sáng sự cố

Cầu thang, hành lang và cửa thoát nạn cần được bố trí phù hợp với mặt bằng và công năng sử dụng. Biển chỉ dẫn, đèn chiếu sáng sự cố và các phương tiện hỗ trợ thoát nạn cũng cần được bố trí tại vị trí dễ nhận biết.

Đặc biệt, lối thoát nạn phải được duy trì thông thoáng trong suốt thời gian công trình hoạt động.

Giải pháp hạn chế cháy lan

Cửa chống cháy, vách ngăn cháy, khoang cháy và các thiết bị ngăn cháy trên hệ thống thông gió, điều hòa là những hạng mục cần được xem xét trong thiết kế.

Mục tiêu là kiểm soát phạm vi ảnh hưởng của đám cháy, tạo điều kiện cho lực lượng chữa cháy tiếp cận và hỗ trợ người bên trong di chuyển ra khu vực an toàn.

Hệ thống thông báo và hướng dẫn thoát nạn

Loa thông báo được sử dụng để phát cảnh báo và hướng dẫn khách hàng, nhân viên xử lý tình huống khi xảy ra sự cố. Với công trình có lượng khách lớn, thông tin rõ ràng và kịp thời giúp hạn chế tình trạng hoảng loạn hoặc di chuyển sai hướng.

Các bước triển khai thiết kế thi công PCCC cho trung tâm thương mại

Để tránh phát sinh trong quá trình thi công lắp đặt PCCC, chủ đầu tư nên triển khai dự án theo trình tự rõ ràng, từ đánh giá hiện trạng đến hoàn thiện và đưa hệ thống vào vận hành.

1. Khảo sát và thu thập thông tin công trình

Đơn vị PCCC cần nắm được diện tích, số tầng, công năng, kết cấu, hiện trạng hệ thống kỹ thuật và các khu vực có nguy cơ cháy. Với công trình đang hoạt động, cần khảo sát thêm điều kiện thi công và phạm vi có thể triển khai.

2. Xây dựng phương án kỹ thuật

Từ dữ liệu khảo sát, đơn vị thiết kế xác định phạm vi bảo vệ, lựa chọn giải pháp báo cháy, chữa cháy, cấp nước, chống khói, thoát nạn và ngăn cháy.

Các hệ thống được tính toán đồng thời để tránh xung đột với kiến trúc, kết cấu và M&E.

3. Triển khai hồ sơ thiết kế và thủ tục thẩm định

Hồ sơ được hoàn thiện theo yêu cầu áp dụng cho dự án. Đối với công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC, thủ tục cần được thực hiện trước khi triển khai thi công theo quy định.

4. Thi công và lắp đặt

Sau khi phương án được phê duyệt theo quy định, quá trình thi công được triển khai theo hồ sơ thiết kế. Các thiết bị, đường ống, tủ điều khiển và hạng mục liên quan cần được lắp đặt đúng vị trí, chủng loại và yêu cầu kỹ thuật.

5. Kiểm tra vận hành hệ thống

Không dừng ở việc kiểm tra từng thiết bị, hệ thống cần được chạy thử để đánh giá khả năng phối hợp giữa các hạng mục. Các tình huống giả lập giúp kiểm tra tín hiệu báo cháy, hoạt động của hệ thống chữa cháy, bơm, hút khói, tăng áp và các thiết bị liên động liên quan.

6. Nghiệm thu và bàn giao

Sau khi hoàn thiện, đơn vị thi công phối hợp thực hiện nghiệm thu theo quy định, hoàn thiện hồ sơ hoàn công và bàn giao hệ thống. Chủ đầu tư cũng cần được hướng dẫn vận hành, kiểm tra và bảo trì định kỳ trong quá trình sử dụng.

Thi công hệ thống PCCC tại trung tâm thương mại đang vận hành

Với công trình đã đưa vào khai thác, việc bổ sung hoặc cải tạo PCCC có thêm yêu cầu về tổ chức thi công. Nếu không có kế hoạch phù hợp, công việc có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và trải nghiệm của khách hàng.

Một số vấn đề cần tính toán trước khi triển khai:

• Phân chia khu vực thi công: Xác định từng khu vực và thời gian thực hiện để hạn chế ảnh hưởng đến gian hàng, khu công cộng và lối di chuyển.
• Đảm bảo an toàn trong quá trình thi công: Có biện pháp che chắn, phân luồng và kiểm soát khu vực thi công, đặc biệt tại những nơi vẫn có khách hàng và nhân viên hoạt động.
• Phối hợp với hệ thống hiện hữu: Khi cải tạo, cần kiểm tra hệ thống PCCC đang sử dụng để xác định thiết bị có thể giữ lại, thay thế hoặc cần kết nối với hệ thống mới.
• Rà soát hồ sơ cũ: Hồ sơ thiết kế, nghiệm thu và hiện trạng thực tế cần được đối chiếu trước khi đưa ra phương án cải tạo. Điều này giúp hạn chế tình trạng phải thay đổi thiết kế trong khi thi công.

>>> Xem thêm: Cải tạo, nâng cấp hệ thống PCCC cũ không đạt chuẩn

POSCOM cung cấp giải pháp thiết kế và thi công PCCC đồng bộ

Với hơn 13 năm hoạt động trong lĩnh vực PCCC, POSCOM triển khai các hạng mục thiết kế và thi công cho nhiều loại hình công trình như nhà máy, khu công nghiệp, tòa nhà và công trình thương mại.

Đối với trung tâm thương mại, POSCOM cung cấp giải pháp từ khảo sát hiện trạng, tư vấn phương án, thiết kế hệ thống, hỗ trợ hồ sơ thẩm định, thi công lắp đặt đến nghiệm thu và bảo trì. Các hạng mục được phối hợp theo tổng thể công trình nhằm hạn chế xung đột giữa hệ thống PCCC với kiến trúc và M&E.

Bên cạnh PCCC, POSCOM còn triển khai các hạng mục cơ điện công trình. Đơn vị có năng lực trực tiếp sản xuất ống gió hút khói, đồng thời cung cấp và lắp đặt thiết bị từ các thương hiệu phù hợp với yêu cầu của từng dự án.

Vật tư và thiết bị sử dụng trong công trình được kiểm tra nguồn gốc, hồ sơ chất lượng và chứng nhận CO/CQ theo yêu cầu. Các hạng mục liên quan cũng được kiểm tra, kiểm định phù hợp trước khi đưa vào vận hành.

Đối với trung tâm thương mại, PCCC cần được xem xét song song với quy hoạch mặt bằng, công năng sử dụng và hệ thống kỹ thuật của toàn công trình. Việc xác định đúng yêu cầu ngay từ đầu giúp chủ đầu tư chủ động hơn về phương án kỹ thuật, hồ sơ pháp lý, tiến độ và chi phí triển khai.

Nếu đang chuẩn bị xây dựng mới, cải tạo hoặc nâng cấp hệ thống, doanh nghiệp có thể liên hệ POSCOM để khảo sát hiện trạng và trao đổi phương án phù hợp với đặc điểm công trình.

POSCOM – CONNECTING DREAMS

Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com